Praktische tips voor een veilige thuissituatie
Steeds meer ouderen in Nederland wonen alleen. Volgens het CBS gaat het om ruim 900.000 65-plussers. Zelfstandig wonen is voor de meesten een bewuste keuze: ze voelen zich thuis in hun eigen huis, in hun eigen buurt. Maar alleen wonen brengt ook risico's met zich mee. Als mantelzorger wil je weten waar je op moet letten en wat je kunt doen om de veiligheid te vergroten.
De meeste incidenten bij alleenwonende ouderen vallen in een paar categorieen: valpartijen, brandgevaar, oplichting en sociaal isolement. Op zich zijn dat herkenbare problemen, maar het verschil bij alleen wonen is dat er niemand in de buurt is om snel in te grijpen.
Een val in de badkamer kan betekenen dat iemand uren op de grond ligt voordat er hulp komt. Een pannetje op het vuur kan vergeten worden zonder dat iemand het ruikt. En een babbeltruc aan de deur is extra effectief als er geen partner is die meekijkt.
Vallen is de meest voorkomende oorzaak van letsel bij ouderen. Jaarlijks belanden meer dan 100.000 ouderen op de spoedeisende hulp na een val. Een groot deel van die valpartijen is te voorkomen met relatief eenvoudige aanpassingen.
Veel gemeenten in Nederland, van Amsterdam tot Zwolle, bieden gratis valpreventiecursussen aan via de GGD. In steden als Utrecht, Den Haag en Groningen zijn er speciale programma's waarbij een ergotherapeut gratis aan huis komt om de woonsituatie te beoordelen. Informeer bij jouw gemeente naar de mogelijkheden.
Ouderen lopen een verhoogd risico op woningbrand. Vergeetachtigheid speelt daarbij een grote rol: een pannetje op het vuur, een kaars die blijft branden of een elektrisch apparaat dat aan blijft staan.
De brandweer in veel regio's, waaronder Gelderland-Midden, Noord-Holland Noord en Brabant-Zuidoost, biedt gratis huisbezoeken aan voor ouderen. Tijdens zo'n bezoek worden de grootste risico's in kaart gebracht en krijg je direct advies.
Ouderen zijn een veelvoorkomend doelwit van oplichters. Babbeltrucs aan de deur, phishing via de telefoon en nepmails komen helaas dagelijks voor. Alleenwonende ouderen zijn extra kwetsbaar, omdat er niemand is om mee te overleggen.
De politie en lokale veiligheidsregio's in onder andere Friesland, Limburg en Zuid-Holland geven voorlichting aan ouderen over veiligheid. Veel wijkagenten zijn bereid om persoonlijk langs te komen voor een gesprek.
De belangrijkste veiligheidsmaatregel voor alleenwonende ouderen is misschien wel de eenvoudigste: dagelijks contact. Een kort telefoontje, een bezoekje van de buurvrouw of een vast belmoment met een kind of kleinkind maakt het verschil.
Dagelijks contact heeft meerdere functies:
Maar dagelijks bellen is niet altijd haalbaar. Als je in Maastricht woont en je moeder in Leeuwarden, als je een drukke baan hebt, als er meerdere kinderen zijn die het onderling niet goed afstemmen. In die gevallen kan technologie een waardevolle aanvulling zijn.
Saartje belt je ouder dagelijks op een vast tijdstip, voert een warm gesprek en geeft jou als mantelzorger een samenvatting via de app. Zo weet je hoe het gaat, ook als je zelf niet kunt bellen.
Dit is een van de moeilijkste vragen voor mantelzorgers. Er is geen eenduidig antwoord, maar er zijn signalen die erop wijzen dat de situatie onhoudbaar wordt:
Het is belangrijk om dit gesprek vroegtijdig aan te gaan, niet pas als er iets misgaat. Betrek de huisarts, een wijkverpleegkundige of het sociaal wijkteam van de gemeente erbij. In veel gemeenten, van Eindhoven tot Haarlem, zijn er casemanagers die helpen bij het vinden van de juiste woonvorm als thuis wonen niet meer veilig is.
Het hoeft niet meteen een verpleeghuis te zijn. Er zijn tussenoplossingen die de veiligheid vergroten terwijl je ouder toch zelfstandig blijft:
Gebruik deze checklist om de veiligheid van de woonsituatie van je ouder te beoordelen:
Meer weten over Saartje?
Zet mij op de wachtlijst